TẦM SOÁT UNG THƯ CỔ TỬ CUNG VÀ NHỮNG ĐIỀU PHỤ NỮ  NÊN  BIẾT

BS CKII Diệp Thị Phương Thảo – Khoa Khám đa khoa Cấp cứu

– Bệnh viện Phụ sản – Nhi Đà Nẵng

Giới thiệu:

Theo báo cáo toàn cầu của Ủy ban Quốc tế về Nghiên cứu Ung thư (Globocan), ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh lý ác tính phụ khoa có tỷ lệ tử vong hàng đầu ở phụ nữ. Tại Việt Nam, thực trạng này đang ở mức đáng báo động khi căn bệnh này liên tục nằm trong nhóm 5 loại ung thư thường gặp nhất ở phụ nữ trẻ trong độ tuổi sinh sản. Mỗi năm, nước ta ghi nhận hơn 4.600 ca mắc mới và trên 2.500 ca tử vong. Tính trung bình, mỗi ngày có khoảng 12 phụ nữ phát hiện mắc bệnh và 6 người phải qua đời vì căn bệnh này.

1. Tại sao ung thư cổ tử cung được gọi là "Kẻ giết người thầm lặng"?

Đặc điểm lâm sàng nguy hiểm nhất của ung thư cổ tử cung là diễn tiến hoàn toàn âm thầm ở giai đoạn tổn thương tiền ung thư (tương đương CIN hoặc AIS).

• Trong giai đoạn khởi phát kéo dài từ 5 đến 10 năm này, người bệnh không biểu hiện bất kỳ triệu chứng cơ năng nào (không đau, không ngứa, không xuất huyết âm đạo bất thường).
• Việc các dấu hiệu cảnh báo sớm với  triệu chứng lâm sàng mơ hồ  khiến phần lớn chị em chủ quan không đi khám. Tỷ lệ cao bệnh nhân chỉ đến viện khi virus đã tiến triển sang giai đoạn xâm lấn muộn, dẫn đến việc bỏ lỡ thời điểm tối ưu để can thiệp điều trị.

2. Thủ phạm thực sự: Virus HPV là gì?

Hơn 99% các trường hợp ung thư cổ tử cung được xác định có liên quan mật thiết đến việc nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus) nguy cơ cao kéo dài.

• Đường lây truyền: HPV là loại virus lây truyền qua đường tình dục cực kỳ phổ biến. Khoảng 80% phụ nữ có nguy cơ nhiễm ít nhất một tuýp HPV một lần trong đời sau khi bắt đầu có quan hệ tình dục.
• Các tuýp nguy cơ cao: Trong đó, các chủng HPV tuýp 16, 18 và 45 sở hữu độc lực mạnh nhất, chịu trách nhiệm cho phần lớn các ca tiến triển thành ung thư biểu mô vảy và ung thư biểu mô tuyến cổ tử cung.

3. Công nghệ tầm soát hiện đại: Cập nhật mới nhất từ WHO

Theo các hướng dẫn lâm sàng cập nhật mới nhất từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), quy trình tầm soát tại các cơ sở y tế tuyến đầu hiện nay ưu tiên sử dụng công nghệ sinh học phân tử làm chiến lược sàng lọc đầu tay, thay thế dần cho các phương pháp đơn thuần dựa trên quan sát đại thể hoặc tế bào học truyền thống.

• Xét nghiệm HPV DNA (Tiêu chuẩn đầu tay): Đây là bước tiến vượt bậc trong sàng lọc y khoa. Thay vì đợi tế bào biến đổi, xét nghiệm này truy tìm trực tiếp dấu vết di truyền (DNA) của 14 chủng HPV nguy cơ cao ngay từ giai đoạn sớm. Độ nhạy của xét nghiệm HPV DNA đạt trên 90%, cho phép kéo dài khoảng cách giữa các lần tầm soát an toàn (lên đến 3-5 năm tùy trường hợp) thay vì phải làm mỗi năm.
•  Xét nghiệm tế bào học (Pap smear/Liquid-based Cytology): Đóng vai trò phân loại và tầm soát. Phương pháp này giúp bác sĩ phát hiện sớm các hình thái tế bào biểu mô bị biến đổi hoặc dị sản, từ đó đưa ra hướng xử trí can thiệp kịp thời.

👉 Lợi ích tối ưu:

Phát hiện sớm bệnh từ giai đoạn tiền ung thư giúp quy trình điều trị tại chỗ trở nên đơn giản (như phương pháp nhiệt đông hoặc thủ thuật cắt vòng điện LEEP), đạt hiệu quả tối đa, tiết kiệm chi phí và đặc biệt là bảo tồn nguyên vẹn chức năng sinh sản cho người phụ nữ.

4. Hướng dẫn tầm soát định kỳ cho từng đối tượng

Theo các hướng dẫn lâm sàng hiện hành, lộ trình kiểm soát và ngăn ngừa ung thư cổ tử cung được xây dựng dựa trên hai cấp độ dự phòng chính:

- Dự phòng cấp 1 (Đối tượng từ 9 – 45 tuổi): Thiết lập miễn dịch chủ động

Đây là biện pháp can thiệp sớm nhằm ngăn chặn nguy cơ nhiễm các tuýp virus HPV độc lực cao ngay từ ban đầu thông qua chiến lược tiêm chủng vắc-xin. Chiến lược này được phân tầng cụ thể theo hai nhóm tuổi:

• Giai đoạn tối ưu (Từ 9 – 26 tuổi): Là thời điểm vàng được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo để cơ thể đạt hiệu giá kháng thể mạnh mẽ nhất. Vắc-xin mang lại hiệu quả bảo vệ đặc biệt cao khi cơ thể chưa phơi nhiễm virus qua hoạt động tình dục, trong đó nhóm tuổi từ 9 – 14 tuổi đạt đáp ứng miễn dịch tối đa.
• Giai đoạn mở rộng chỉ định (Từ 27 – 45 tuổi): Theo phê duyệt mới nhất từ Bộ Y tế, chỉ định tiêm chủng vắc-xin phòng 9 chủng HPV (Gardasil 9) đã chính thức được mở rộng cho cả nam và nữ đến 45 tuổi tại Việt Nam. Sự cập nhật kịp thời này giúp tái thiết lập hàng rào bảo vệ vững chắc cho nhóm tuổi trưởng thành, mang lại hiệu quả phòng ngừa các bệnh lý ác tính do HPV lên đến hơn 90%.

- Dự phòng cấp 2 (Đối tượng từ 21 – 65 tuổi): Sàng lọc và tầm soát chủ động

Đây là biện pháp nhằm chủ động phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư khi cơ thể chưa khởi phát bất kỳ triệu chứng lâm sàng nào.

• Chiến lược sàng lọc tiên tiến: Tuân thủ hướng dẫn mới nhất của WHO, các cơ sở y tế tuyến đầu hiện nay ưu tiên ứng dụng công nghệ sinh học phân tử — cụ thể là xét nghiệm HPV DNA làm công cụ sàng lọc đầu tay nhờ độ nhạy vượt trội (trên 90%), phối hợp cùng xét nghiệm tế bào học (Pap smear/Liquid-based Cytology) để phân tầng nguy cơ.
• Tính ứng dụng lâm sàng: Phụ nữ trong độ tuổi nguy cơ đã từng quan hệ tình dục nên  phải tuân thủ lộ trình sàng lọc định kỳ này. Việc tầm soát chủ động hoàn toàn độc lập và không phụ thuộc vào tiền sử đã tiêm vắc-xin hay chưa, bởi vắc-xin không thể bảo vệ cơ thể khỏi tất cả các chủng HPV hiện có.
• Giá trị can thiệp: Phát hiện sớm bệnh ngay từ giai đoạn tiền ung thư (CIN/AIS) giúp quy trình điều trị tại chỗ trở  đơn giản (như phương pháp nhiệt đông hoặc thủ thuật cắt vòng điện LEEP), đạt hiệu quả tối ưu với chi phí tối thiểu, đồng thời bảo đảm  thiên chức làm mẹ của người phụ nữ.

5. Tầm soát ung thư cổ tử cung an toàn, bảo mật tại Bệnh viện Sản - Nhi Đà Nẵng

Là bệnh viện chuyên khoa tuyến đầu, Khoa Khám Cấp Cứu  - Bệnh viện Sản - Nhi Đà Nẵng tự hào là địa chỉ y tế tin cậy của hàng triệu phụ nữ miền Trung – Tây Nguyên nhờ sở hữu:

• Hệ thống phòng Lab và trang thiết bị xét nghiệm phân tử HPV DNA đạt tiêu chuẩn quốc tế, cho kết quả định tuýp virus chính xác.
• Đội ngũ Bác sĩ Sản phụ khoa giàu kinh nghiệm, tư vấn phác đồ điều trị an toàn, chính xác.
• Quy trình khám khép kín, nhanh chóng, làm việc linh hoạt tất cả các ngày trong tuần (kể cả ngày Lễ, Thứ 7 và Chủ Nhật).

Ngày đăng: 18/08/2026

Tin tức