VIÊM NÃO SIÊU VI

BS. Trương Đại Nghĩa - BS. Nguyễn Hải Thịnh
    Khoa Y học nhiệt đới

       Bệnh viêm não thường khởi phát cấp tính, diễn biến nặng, tỷ lệ tử vong và di chứng cao. Vì vậy, phụ huynh cần phải có một số kiến thức để phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường ở trẻ, từ đó giúp nhân viên y tế chẩn đoán và điều trị sớm, có thể giúp cải thiện được tiên lượng bệnh cho trẻ.

1.    Bệnh viêm não là gì?
       Viêm não cấp là tình trạng viêm nhiễm cấp tính ở mô não - có thể lan toả hay khu trú, do nhiều nguyên nhân gây nên nhưng phần lớn là do một số loại virus. Tình trạng viêm khiến các mô não sưng phù nề lên. Điều này dẫn đến những thay đổi trong hệ thống thần kinh của trẻ, đó là lý do tại sao trẻ có thể bị co giật, rối loạn tâm thần hoặc thay đổi hành vi. 

       Bệnh viêm não cấp do virus có thể lây truyền qua muỗi đốt (Như viêm não Nhật Bản); qua đường hô hấp (như virus Herpes Simplex) hoặc qua đường tiêu hoá (như các loại virus đường ruột). 
Bệnh thường khởi phát cấp tính, diễn biến nặng, tỷ lệ tử vong và di chứng khá cao.
2.    Vì sao trẻ bị viêm não?
      Bệnh viêm não cấp gặp rải rác quanh năm ở hầu hết các địa phương. Tuy nhiên, tỷ lệ mắc bệnh có xu hướng tăng vào mùa nóng (từ tháng 3 đến tháng 8 hàng năm). Có nhiều nguyên nhân gây nên bệnh lý viêm não, bao gồm:
    Viêm não Nhật Bản: Thường gây dịch vào các tháng 5,6,7; gặp nhiều nhất ở lứa tuổi từ 2 đến 8.
    Viêm não cấp do các virus đường ruột: bệnh xảy ra quanh năm nhưng nhiều hơn ở các tháng từ 3 đến 6; thường gặp ở trẻ nhỏ.
    Viêm não cấp do virus Herpes Simplex: bệnh xảy ra quanh năm, thường gặp ở trẻ trên 2 tuổi.
    Các loại virus khác ít gặp hơn có thể xảy ra rải rác quanh năm với các bệnh cảnh riêng: các virus cúm, sởi, quai bị, Rubella, Adenovirus, Epstein-Barr, HIV, Cytomegalovirus...

3.    Trẻ có biểu hiện gì thì nghi ngờ bị viêm não?
       Viêm não có thể bắt đầu với những triệu chứng tương tự bệnh cúm, bao gồm sốt và đau đầu. Các triệu chứng tiến triển nặng hơn trong vài giờ có thể vài ngày hoặc thậm chí vài tuần. Các triệu chứng thường gặp trong bệnh lý viêm não bao gồm:
•    Lú lẫn hoặc mất phương hướng.
•    Co giật.
•    Thay đổi tính tình hoặc hành vi.
•    Khó nói.
•    Yếu hoặc liệt một phần cơ thể.
       Mất khả năng nhận thức. 
4.    Trẻ được điều trị viêm não như thế nào?
•    Chìa khóa để điều trị viêm não là phát hiện và điều trị sớm. Hầu hết trẻ em được chẩn đoán mắc bệnh viêm não đều phải nhập viện từ hai tuần đến một tháng, và đôi khi trẻ bị nặng phải nằm trong phòng chăm sóc đặc biệt (ICU).
•    Bước đầu tiên trong việc chăm sóc trẻ là ổn định tình trạng sức khỏe của trẻ và cố gắng tìm ra nguyên nhân gây ra tình trạng này. Bác sĩ có thể yêu cầu chọc dò tủy sống để tìm bằng chứng về vi khuẩn và vi rút.
•    Mục tiêu điều trị là giảm tổn
•    thương, phù nề các tổ chức não và ngăn ngừa, hạn chế tối đa các biến chứng của bệnh lý viêm não gây ra. Trẻ có thể cần dùng thuốc để ngăn chặn nhiễm trùng và kiểm soát cơn co giật hoặc sốt. Trong trường hợp nghiêm trọng, trẻ có thể cần sử dụng máy thở để hỗ trợ hô hấp.
•    Trường hợp nếu tìm ra được nguyên nhân gây bệnh, trẻ có thể được nhận các liệu pháp điều trị đặc hiệu, tức là điều trị giải quyết trực tiếp các nguyên nhân gây bệnh ở trẻ.
•    Khi trẻ hồi phục, trẻ có thể cần trị liệu về thể chất, vận động hoặc ngôn ngữ. Điều này sẽ giúp trẻ lấy lại sức mạnh cơ bắp và kỹ năng nói.
•    Các bác sĩ sẽ tư vấn cho phụ huynh biết cách chăm sóc tốt nhất cho trẻ tại nhà. Trẻ có thể sẽ cần khám định kỳ  sau khi từ bệnh viện về nhà.

5.    Bệnh viêm não để lại những biến chứng gì
       Viêm não là một bệnh lý nặng có nguy cơ tử vong hoặc để lại nhiều di chứng. 
       Sự phục hồi ở bệnh nhân viêm não là một quá trình kéo dài, tiến triển chậm và có nhiều khó khăn; Bên cạnh đó cũng có nhiều bệnh nhân không thể phục hồi hoàn toàn. Các biến chứng do tổn thương não sau điều trị được ghi nhận, bao gồm:
•    Giảm trí nhớ
•    Cơn co giật
•    Khó nói hoặc nuốt khó
•    Thay đổi tính tình hoặc hành vi
•    Giảm khả năng tập trung, chú ý hoặc khả năng lập kế hoạch/ giải quyết vấn đề.
•    Giảm khả năng giữ cân bằng hoặc phối hợp vận động của cơ thể
•    Mệt mỏi kéo dài.
     Hiện nay có nhiều bài tập giúp bệnh nhân Viêm não cải thiện quả trình phục hồi sau điều trị tại các chuyên khoa Phục hồi chức năng.

6.    Việc cần làm để bảo vệ bé khỏi mắc bệnh viêm não:
       Hiện tại không có phương pháp ngăn chặn hoàn toàn bệnh Viêm não, tuy nhiên chúng ta có thế hạn chế một số tác nhân thông qua vaccin, bao gồm:
•    Vaccin Sởi – Quai bị - Rubella (MMR)
•    Vaccin Viêm não Nhật Bản
     Bệnh cạnh đó, cũng có những phương pháp giúp hạn chế sự lây nhiễm các tác nhân gây bệnh như:
•    Rửa tay hằng ngày: Tập cho trẻ rửa tay hằng ngày (đặc biệt là với xà phòng); trước và sau khi đi vệ sinh cũng như là trước và sau bữa ăn.
•    Hạn chế sử dụng chung đồ dùng cá nhân (các dụng cụ ăn uống hàng ngày: chén, đũa, ly).
•    Hạn chế sự phơi nhiễm với trung gian truyền bệnh (muỗi và bọ). 

7. Khi nào bạn cần đưa trẻ đi khám?
Viêm não là một tình trạng nghiêm trọng và đe dọa đến tính mạng cần được khám và điều trị ngay lập tức. Nếu con bạn có các triệu chứng bất thường, hãy đến khám với bác sĩ ngay:
•    Đau đầu dữ dội, nôn mửa
•    Trẻ quấy khóc không ngừng
•    Co giật
•    Cổ cứng, thóp phồng
•    Nhìn mờ 
•    Vận động, di chuyển khó khăn
•    Mất cảm giác bất vị trí trên cơ thể
•    Thay đổi tính cách đột ngột
•    Thờ ơ, li bì, lơ mơ, mất ý thức (bất tỉnh)

Tài liệu tham khảo:
1.    Quyết định 2322/QĐ-BYT - VỀ VIỆC BAN HÀNH “HƯỚNG DẪN CHẨN ĐOÁN VÀ XỬ TRÍ BỆNH VIÊM NÃO CẤP DO VIRUS Ở TRẺ EM”
2.    Encephalitis - https://www.nhs.uk/conditions/encephalitis/
3.    Encephalitis - https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/encephalitis/symptoms-causes/syc-20356136

Ngày đăng: 13/06/2023

Tin tức